الگوهای هارمونیک گارتلی و پروانه؛ قواعد فیبوناچی و تشخیص دقیق

چرا تشخیص الگوهای هارمونیک به اندازه‌گیری نیاز دارد؟

یک موج پنج‌تکه در نگاه اول می‌تواند شبیه گارتلی یا پروانه باشد. اما شباهت ظاهری برای نام‌گذاری کافی نیست. اگر جای نقاط چرخش یا اندازه‌ی موج‌ها را حدس بزنید، ممکن است ساختاری را به الگویی نسبت دهید که نسبت‌هایش با آن سازگار نیست. الگوهای هارمونیک بر پایه‌ی نسبت‌های فیبوناچی دقیق‌اند و تشخیص دستی آن‌ها خطای زیادی دارد. پس ترتیب نقاط و اندازه‌گیری پاره‌خط‌ها را جداگانه بررسی کنید.

نسبت هر پاره‌خط را با تقسیم اندازه‌ی آن بر اندازه‌ی پاره‌خط مرجع در همان قاعده به دست می‌آورید. جهت حرکت را در این محاسبه با قدرمطلق می‌سنجید. برای نمونه، اگر طول موجی را با موج مرجع مقایسه می‌کنید، نسبت برابر است با اندازه‌ی موج نخست تقسیم بر اندازه‌ی موج مرجع. یک نسبت درست به‌تنهایی برای تأیید کافی نیست؛ نسبت‌های لازم باید با هم تطبیق داشته باشند.

1. پیش از نام‌گذاری، پنج نقطه‌ی متمایز X، A، B، C و D را به‌ترتیب زمانی روی نمودار علامت بزنید؛ بدون پنج چرخش روشن، الگو کامل نیست.
2. برای هر قاعده، دو پاره‌خط مربوط را اندازه بگیرید، نسبت را جداگانه حساب کنید و سپس همه‌ی نسبت‌های لازم را با معیارهای گارتلی یا پروانه بسنجید.

در تصویر پایین، نمودار واقعی XAUUSD در بازه‌ی روزانه را می‌بینید؛ شامل ۱۲۰ کندل از ۶ خرداد ۱۴۰۵ تا ۱۹ آبان ۱۴۰۵. بیشینه‌ی ثبت‌شده ۴۶۹۶٫۴۵، کمینه ۳۸۷۰ و آخرین قیمت پایانی ۴۰۲۶٫۰۳ است. تصویر ابزارهای اندازه‌گیری فیبوناچی را روی موج‌های قیمت نشان می‌دهد. این اعداد فقط مشخصات همین نمودارند و به‌تنهایی ساختار گارتلی یا پروانه را ثابت نمی‌کنند.

هدف این مقاله شناخت ساختار، نسبت‌ها و روش بررسی گارتلی و پروانه است، نه ارائه‌ی نرخ موفقیت یا سیگنال. پیش از این مسیر، شناخت کندل‌ها و تشخیص نقاط چرخش را یاد بگیرید؛ این مهارت‌ها به شما کمک می‌کنند نقاط X تا D را روی حرکت‌های معنادار پیدا کنید. دامنه‌ی بحث به همین دو الگو محدود است و همه‌ی خانواده‌ی الگوهای هارمونیک را پوشش نمی‌دهد.

الگوی هارمونیک دقیقاً چیست؟

الگوی هارمونیک یک ساختار هندسی با پنج نقطه‌ی چرخش است. نسبت طول موج‌ها در این ساختار با سطوح فیبوناچی سنجیده می‌شود. این پنج نقطه به‌ترتیب زمانی X، A، B، C و D هستند. بدون پنج چرخش روشن، ساختار کامل نیست. در تصویر زیر، ترتیب نقاط و موج‌های مبنای اندازه‌گیری را می‌بینید.

موج XA حرکت پایه را می‌سازد. AB نخستین بازگشت از آن است و BC بازگشتی در خلاف جهت AB است. CD موج پایانی را به ناحیه‌ی D می‌رساند. نسبت AB/XA می‌گوید بازگشت نخست چه سهمی از موج پایه را طی کرده است. نسبت BC/AB اندازه‌ی بازگشت بعدی را نسبت به موج AB می‌سنجد. نسبت CD/BC نشان می‌دهد موج پایانی نسبت به BC چقدر امتداد یافته است.

اندازه‌گیری و کنترل ساختار

برای هر نسبت، طول دو پاره‌خط مربوط به همان قاعده را جداگانه اندازه بگیرید و قدرمطلق طول‌ها را تقسیم کنید. مثلاً AB/XA برابر است با |AB| تقسیم بر |XA|. جهت را مستقل از این محاسبه، از ترتیب قیمت‌ها بخوانید: اگر موجی از نقطه‌ی بالاتر به پایین‌تر برود، نزولی است؛ اگر از پایین‌تر به بالاتر برود، صعودی است. این جداسازی مانع می‌شود که علامت منفیِ اختلاف قیمت‌ها با نسبت فیبوناچی اشتباه گرفته شود.

ناحیه‌ی D محل هندسی مورد انتظار بر پایه‌ی نسبت‌های الگوست، نه نامی برای هر سقف یا کف دلخواه. برای کنترل، توالی X→A→B→C→D را با شکل صعودی یا نزولی مورد بررسی تطبیق دهید و ببینید هر چرخش در جهت درست قرار دارد. سپس نسبت‌های لازم را با هم بسنجید؛ یک نسبت درست به‌تنهایی ساختار را تأیید نمی‌کند. جزئیات عددی گارتلی صعودی در بخش محاسبه‌ی آن آمده است.

نسبت‌های گارتلی و پروانه چه تفاوتی دارند؟

برای تشخیص گارتلی و پروانه، پنج نقطه را به‌ترتیب زمانی X، A، B، C و D مشخص کنید. بدون پنج چرخش روشن، الگو کامل نیست. هر موج را جداگانه بسنجید؛ قدرمطلق طول دو پاره‌خط مربوط به همان قاعده را در نظر بگیرید، نه جهت حرکت.

نسبت‌ها را موج‌به‌موج مقایسه کنید

در گارتلی، نسبت AB به XA برابر ۰٫۶۱۸ است. بازگشت BC به AB باید بین ۰٫۳۸۲ تا ۰٫۸۸۶ باشد و امتداد CD به BC بین ۱٫۲۷۲ تا ۱٫۶۱۸ قرار بگیرد. جایگاه D قاعده‌ی جداگانه‌ای دارد: D بازگشت ۰٫۷۸۶ از XA است. این نسبت را با امتداد CD به BC اشتباه نگیرید.

در پروانه، نسبت AB به XA برابر ۰٫۷۸۶ است. بازگشت BC به AB باز هم بین ۰٫۳۸۲ تا ۰٫۸۸۶ است، اما امتداد CD به BC بین ۱٫۶۱۸ تا ۲٫۲۴ قرار می‌گیرد. تفاوت اصلی این است: D از X عبور می‌کند و هدفش امتداد ۱٫۲۷ از XA است.

در تصویر بالا، تفاوت اصلی را در جایگاه D ببینید: گارتلی در بازگشت ۰٫۷۸۶ از XA تمام می‌شود، اما پروانه از X می‌گذرد و هدفش امتداد ۱٫۲۷ از XA است. این با نسبت CD به BC فرق دارد؛ یکی جایگاه D را نسبت به XA می‌سنجد، دیگری طول CD را نسبت به BC.

برای نمونه‌ی کامل محاسبه‌ی گارتلی صعودی، بخش محاسبه‌ی گام‌به‌گام را ببینید. همین‌قدر کافی است بدانید: نام الگو را مجموعه‌ی نسبت‌ها تعیین می‌کند، نه یک نقطه یا یک اندازه‌گیری منفرد.

گارتلی صعودی را گام‌به‌گام چگونه محاسبه کنیم؟

برای محاسبه‌ی گارتلی صعودی، ابتدا پنج نقطه‌ی چرخش را به‌ترتیب زمانی X، A، B، C و D مشخص کنید. بدون پنج چرخش روشن، الگو کامل نیست. سپس طول هر موج را جداگانه حساب کنید و جهت حرکت را با قدرمطلق بسنجید. در تصویر بالا، محاسبه‌ی کامل با قیمت‌های فرضی نشان داده شده است.

محاسبه‌ی موج‌ها و جایگاه نقاط

1. ۱. نقطه‌های پایه را X=۱۰۰ و A=۲۰۰ بگیرید. طول XA برابر است با ۲۰۰−۱۰۰=۱۰۰. بازگشت ۰٫۶۱۸ این موج می‌شود ۰٫۶۱۸×۱۰۰=۶۱٫۸؛ پس B در ۲۰۰−۶۱٫۸=۱۳۸٫۲ قرار می‌گیرد.
2. ۲. طول AB برابر است با ۲۰۰−۱۳۸٫۲=۶۱٫۸. برای این مثال، BC را نیمِ AB می‌گیریم: ۰٫۵×۶۱٫۸=۳۰٫۹. چون C پس از B به سمت بالا قرار دارد، جای آن ۱۳۸٫۲+۳۰٫۹=۱۶۹٫۱ است. نسبت BC به AB برابر ۳۰٫۹÷۶۱٫۸=۰٫۵ می‌شود؛ این نسبت در محدوده‌ی مجاز گارتلی، یعنی ۰٫۳۸۲ تا ۰٫۸۸۶، قرار دارد.
3. ۳. در گارتلی، نقطه‌ی D باید بازگشت ۰٫۷۸۶ از XA را نشان دهد. بنابراین D برابر است با ۲۰۰−(۰٫۷۸۶×۱۰۰)=۱۲۱٫۴. طول CD نیز ۱۶۹٫۱−۱۲۱٫۴=۴۷٫۷ است.
4. ۴. نسبت نهایی را با تقسیم طول CD بر BC به دست آورید: ۴۷٫۷÷۳۰٫۹≈۱٫۵۴۴. این مقدار در بازه‌ی مجاز ۱٫۲۷۲ تا ۱٫۶۱۸ برابر BC قرار دارد؛ در تصویر بالا، ترتیب نقاط و جایگاه محاسبه‌شده‌ی آن‌ها را ببینید.

تطبیق نتیجه

در این نمونه، AB/XA برابر ۶۱٫۸÷۱۰۰=۰٫۶۱۸ است. D بازگشت ۰٫۷۸۶ از XA را نشان می‌دهد. نسبت‌های BC/AB و CD/BC هم در محدوده‌های تعیین‌شده قرار دارند. پس این نسبت‌ها با ساختار هندسی گارتلی صعودی سازگارند. توجه کنید این فقط طبقه‌بندی هندسی همین مثال است، نه پیش‌بینی جهت آینده‌ی قیمت.

اگر نسبت‌ها کامل جور نشدند، چه چیزی را بررسی کنیم؟

نقطه‌ی چرخش نامشخص اندازه‌ی موج‌ها و نسبت‌ها را به‌هم می‌ریزد. پیش از اندازه‌گیری، پنج نقطه‌ی X، A، B، C و D را به‌ترتیب زمانی و بر پایه‌ی سقف‌ها و کف‌های ساختاری مشخص کنید. بدون پنج چرخش روشن، الگو کامل نیست.

اختلاف ناشی از گردکردن را با ناسازگاری واقعی اشتباه نگیرید. نسبت را از طول‌های محاسبه‌شده بسنجید و گردکردن را فقط در نمایش نهایی به‌کار ببرید. اگر نسبت الزامی AB/XA با ساختار مورد بررسی جور نیست، نقطه‌ها را جابه‌جا نکنید تا نام الگو را حفظ کنید؛ ساختار را رد کنید یا نقاط چرخش را دوباره بررسی کنید.

برای تمرین، رسم کنید و نسبت‌ها را جداگانه بسنجید: در یک توالی فرضی X=۲۰۰، A=۱۰۰، B=۱۶۹٫۱، C=۱۲۱٫۴ و D=۱۳۸٫۲، طول XA برابر ۱۰۰، AB برابر ۶۹٫۱، BC برابر ۴۷٫۷ و CD برابر ۱۶٫۸ است. پس AB/XA=۶۹٫۱÷۱۰۰=۰٫۶۹۱، BC/AB=۴۷٫۷÷۶۹٫۱≈۰٫۶۹۰ و CD/BC=۱۶٫۸÷۴۷٫۷≈۰٫۳۵۲. هر نسبت را با قاعده‌ی ساختار مورد بررسی جداگانه مقایسه کنید.

اگر BC یا CD بیرون از محدوده‌ی تعریف‌شده باشد، ساختار را الگویی دیگر یا ناقص ثبت کنید؛ یک نسبت درست کافی نیست. برای نمونه، در گارتلی BC باید ۰٫۳۸۲ تا ۰٫۸۸۶ برابر AB و CD باید ۱٫۲۷۲ تا ۱٫۶۱۸ برابر BC باشد. در پروانه، محدوده‌ی CD برابر ۱٫۶۱۸ تا ۲٫۲۴ برابر BC است.

چه خطاهایی در تشخیص دستی تکرار می‌شوند؟

خطای رایج این است که نسبت‌ها را فقط با نگاه‌کردن به شکل موج‌ها حدس بزنید. هر موج را جداگانه اندازه بگیرید و طول دو پاره‌خط مربوط به همان قاعده را تقسیم کنید؛ جهت حرکت را با قدرمطلق بسنجید. مثلاً در گارتلی، بازگشت ۰٫۷۸۶ موج XA را با طول موج CD اندازه بگیرید، اما نسبت CD به BC را جداگانه حساب کنید.

نقاط را برای جورشدن نسبت‌ها دست‌کاری نکنید

پنج نقطه را به‌ترتیب زمانی X، A، B، C و D روی چرخش‌های روشن قیمت مشخص کنید. اگر نقطه‌ای را فقط برای نزدیک‌کردن یک نسبت جابه‌جا کرده‌اید، نام‌گذاری حاصل قابل اتکا نیست؛ نقاط را بر پایه‌ی خودِ چرخش‌ها انتخاب کنید و بعد نسبت‌ها را بررسی کنید. پیش از تأیید، همه‌ی نسبت‌های لازم را با هم تطبیق دهید؛ یک نسبت درست به‌تنهایی کافی نیست.

ثبت و مقایسه را منظم انجام دهید

در یادداشت‌ها بنویسید هر نسبت از کدام موج به‌دست آمده و بازگشت است یا امتداد. مثلاً بازگشت ۰٫۷۸۶ از XA در گارتلی با نسبت CD/BC یکی نیست؛ اولی جایگاه D را نسبت به XA می‌سنجد و دومی طول CD را با BC مقایسه می‌کند. مقدار خام را پیش از مقایسه با معیار الگو ثبت کنید.

• گارتلی: AB/XA برابر ۰٫۶۱۸؛ BC/AB بین ۰٫۳۸۲ تا ۰٫۸۸۶؛ CD/BC بین ۱٫۲۷۲ تا ۱٫۶۱۸؛ بازگشت D از XA برابر ۰٫۷۸۶ است.
• پروانه: AB/XA برابر ۰٫۷۸۶؛ BC/AB بین ۰٫۳۸۲ تا ۰٫۸۸۶؛ CD/BC بین ۱٫۶۱۸ تا ۲٫۲۴؛ هدف هندسی D بازگشت ۱٫۲۷ از XA و عبور از X است.
• مقدار مرزی را بیرون از محدوده‌ی اعلام‌شده جا نزنید؛ نسبت خام را با معیار تعریف‌شده‌ی همان الگو بسنجید و نتیجه را ثبت کنید.

از شکل هندسی به نرخ موفقیت یا نتیجه‌ی قطعی نرسید. این قواعد برای شناسایی و مقایسه‌ی ساختار گارتلی و پروانه‌اند؛ ارزیابی نسبت‌ها به‌تنهایی حکم قطعی درباره‌ی نتیجه‌ی بعدی قیمت نمی‌دهد.

چک‌لیست نهایی ارزیابی الگوی XABCD

برای ارزیابی، پنج چرخش روشن را به‌ترتیب زمانی X، A، B، C و D نام‌گذاری کنید. نقطه‌ها را برای جورشدن نسبت‌ها جابه‌جا نکنید. بدون این پنج نقطه، الگو کامل نیست. هر موج را با طول دو پاره‌خط همان قاعده بسنجید و جهت حرکت را با قدرمطلق حساب کنید.

ترتیب بررسی نسبت‌ها

1. نسبت AB/XA را با الگوی مورد بررسی تطبیق دهید: ۰٫۶۱۸ برای گارتلی و ۰٫۷۸۶ برای پروانه.
2. نسبت BC/AB را جداگانه محاسبه کنید؛ در هر دو الگو باید بین ۰٫۳۸۲ و ۰٫۸۸۶ باشد.
3. نسبت CD/BC را بررسی کنید: در گارتلی از ۱٫۲۷۲ تا ۱٫۶۱۸ و در پروانه از ۱٫۶۱۸ تا ۲٫۲۴.
4. جایگاه D را روی XA کنترل کنید: بازگشت ۰٫۷۸۶ در گارتلی؛ در پروانه عبور از X و امتداد هندسی حدود ۱٫۲۷ برابر XA.

یک نسبت درست به‌تنهایی کافی نیست. همه‌ی نسبت‌های لازم و جایگاه D را با هم بررسی کنید. برای نمونه‌ی محاسبه‌شده‌ی گارتلی صعودی، به مثال بخش s4 نگاه کنید و همان ترتیب را برای ثبت نتیجه به کار ببرید.

در پایان، نتیجه را با دلیل ثبت کنید. اگر همه‌ی نسبت‌ها و جایگاه D در محدوده‌ی الگوی انتخابی باشند، بنویسید «سازگار با قواعد». در غیر این صورت بنویسید «ناسازگار با قواعد» و نسبت یا جایگاه ناسازگار را مشخص کنید.

بعد از شناخت گارتلی و پروانه، چه بخوانید؟

نام‌گذاری درست گارتلی یا پروانه به دو چیز نیاز دارد: ترتیب زمانی پنج نقطه X، A، B، C و D، و تطابق نسبت‌های هر الگو. یک نسبت درست کافی نیست. هر موج را با اندازه‌ی دو پاره‌خط همان قاعده بسنجید و جهت حرکت را با قدرمطلق حساب کنید.

برای مرور، یک ساختار روی نمودار انتخاب کنید. پیش از نام‌گذاری، نسبت‌های AB/XA، BC/AB و CD/BC را به‌ترتیب ثبت کنید. سپس با معیارهای گارتلی یا پروانه مقایسه کنید و جایگاه D را هم بررسی کنید. بدون پنج چرخش روشن، ساختار کامل نیست. تشخیص دستی الگوهای هارمونیک، به‌دلیل اتکای دقیق به نسبت‌های فیبوناچی، خطای زیادی دارد.

در این مسیر ابزار مرتبط کریپکس برای معرفی مشخص نشده، پس ابزاری پیشنهاد نمی‌کنیم. برای شناخت دیگر ساختارهای بازگشتی، مقاله‌ی «الگوهای بازگشتی: سر و شانه، دو سقف و دو کف» را بخوانید. مقاله‌ی بعدی این مسیر «الگوهای ادامه‌دهنده: مثلث، پرچم، گوه و مستطیل» است و ساختارهای کاربردی در تحلیل روند را معرفی می‌کند.