در این مقاله
- چرا این چهار عدد را باید کنار هم بخوانید؟
- هر عدد حساب معاملاتی دقیقاً چه چیزی را نشان میدهد؟
- چهار فرمول چگونه به هم وصل میشوند؟
- زنجیرهی تغییرات را دنبال کنید
- مثال گامبهگام: از بالانس تا مارجین لول
- وقتی سود شناور مثبت است یا زیان رشد میکند، چه عوض میشود؟
- چه چیزی را در پلتفرم و قرارداد حساب باید بررسی کنید؟
- کدام اشتباهها خواندن وضعیت حساب را منحرف میکنند؟
- چکلیست پایانی و قدم بعدی در مسیر یادگیری
خلاصه در ۳۰ ثانیه
- بالانس نتیجهی معاملات بستهشده را نشان میدهد؛ سود و زیان معاملهی باز در آن نیست.
- اکوئیتی با افزودن سود یا زیان شناور به بالانس به دست میآید.
- مارجین آزاد برابر اکوئیتی منهای مارجین مصرفی است.
- مارجین لول نسبت اکوئیتی به مارجین مصرفی، ضربدر ۱۰۰ است.
- آستانههای مارجینکال و استاپاوت بین کارگزاران و حسابها یکسان نیستند.
چرا این چهار عدد را باید کنار هم بخوانید؟
فرض کنید معاملهای باز دارید و زیان شناور آن بیشتر شده، اما بالانس حساب تغییر نکرده است. دلیلش ساده است: معامله هنوز بسته نشده، پس سود یا زیانش در بالانس ثبت نمیشود. بااینحال ارزش لحظهای حساب تغییر کرده است. پس ماندهی حساب بهتنهایی وضعیت فعلی حساب را نشان نمیدهد و باید آن را کنار سه عدد دیگر بخوانید.
برای بررسی حساب، چهار پرسش را کنار هم بگذارید: چه مقدار در حساب ثبت شده است؟ ارزش فعلی حساب با سود یا زیان شناور چقدر است؟ چه مقدار مارجین برای معاملات باز مصرف شده؟ و اکوئیتی چه میزان پوشش نسبت به مارجین مصرفی دارد؟ پاسخ این پرسشها بهترتیب همان بالانس، اکوئیتی، مارجین مصرفی و مارجین لول است.
آستانههای حساب را بررسی کنید
سطح مارجینکال و استاپاوت در هر کارگزار یا نوع حساب فرق دارد. آستانههای حساب خودتان را از مشخصات همان کارگزار بخوانید.
مسیر یادگیری اینطور پیش میرود: اول تعریف دقیق هر عدد، بعد رابطهی آنها، سپس یک مثال گامبهگام و در پایان بررسی اطلاعات پنل حساب. اگر مارجین و اهرم را نمیشناسید، اول پیشنیاز مارجین و اهرم یا ابزار «مارجین و اهرم» کریپکس را ببینید؛ این مقاله آن درس را تکرار نمیکند.
در بخش دوم، فرمولها را بهترتیب دنبال کنید تا ارتباط عددها را بفهمید. سپس مثال حلشده را با چکلیست پایانی تطبیق دهید و اعداد پنل حساب را تفسیر کنید. پیش از بازکردن معامله، مارجین موردنیاز آن و مارجین آزادِ باقیمانده پس از بازشدنش را در پلتفرم بررسی کنید. با این چهار عدد میفهمید چه مقدار ثبت شده، ارزش لحظهای حساب چقدر است و چه ظرفیت مارجینی باقی مانده.
هر عدد حساب معاملاتی دقیقاً چه چیزی را نشان میدهد؟
بالانس (Balance) موجودی ثبتشدهی حساب است؛ شامل واریزها، برداشتها، نتایج معاملات بستهشده و سایر تعدیلات حساب. سود یا زیان معاملههای باز در آن حساب نمیشود. تغییر ارزش یک موقعیت باز بهتنهایی بالانس را عوض نمیکند.
اکوئیتی (Equity) ارزش لحظهای حساب است؛ یعنی بالانس بهعلاوهی سود یا زیان شناور موقعیتهای باز. اگر زیان دارید، آن را با علامت منفی جمع کنید. در تصویر پایین، چهار مقدار حساب را کنار هم ببینید.

| عدد | معنا و کاربرد | پرسش کاربردی |
|---|---|---|
| بالانس | موجودی ثبتشده پس از واریزها، برداشتها، نتایج معاملات بستهشده و تعدیلات حساب | این عدد چه چیزی را در حساب من میگوید؟ موجودی ثبتشده پس از رویدادهای حساب چقدر است؟ |
| اکوئیتی | ارزش لحظهای با احتساب سود یا زیان شناور؛ بالانس + سود/زیان شناور | این عدد چه چیزی را در حساب من میگوید؟ ارزش حساب با وضعیت فعلی موقعیتهای باز چقدر است؟ |
| مارجین مصرفی (Used Margin) | وجهی که برای نگهداری موقعیتهای باز کنار گذاشته شده است؛ هزینهی معامله نیست | این عدد چه چیزی را در حساب من میگوید؟ چه مقدار وجه برای موقعیتهای باز کنار گذاشته شده است؟ |
| مارجین آزاد (Free Margin) | باقیماندهی اکوئیتی پس از کسر مارجین مصرفی؛ اکوئیتی − مارجین مصرفی | این عدد چه چیزی را در حساب من میگوید؟ پس از کسر وجه درگیر، چه مقدار اکوئیتی باقی میماند؟ |
| مارجین لول (Margin Level) | درصد نسبت اکوئیتی به مارجین مصرفی؛ اکوئیتی ÷ مارجین مصرفی × ۱۰۰ | این عدد چه چیزی را در حساب من میگوید؟ اکوئیتی نسبت به مارجین مصرفی چه نسبتی دارد؟ |
پیش از بازکردن معامله، مثبتبودن مارجین آزاد را در پلتفرم بررسی کنید. بعد از هر تغییر سود یا زیان شناور، اکوئیتی و مارجین آزاد را دوباره چک کنید. مثال گامبهگام بخش مربوط، این محاسبهها را به هم پیوند میدهد.
دو مورد برای بررسی
اگر مارجین مصرفی صفر است، مارجین لول را بهصورت درصد حساب نکنید؛ تقسیم بر صفر تعریفنشده است. آستانهی مارجینکال و استاپاوت را از مشخصات حساب همان کارگزار بررسی کنید.
چهار فرمول چگونه به هم وصل میشوند؟
چهار عدد حساب با سه فرمول به هم وصل میشوند. بالانس وجه ثبتشدهی حساب است. تا وقتی معامله باز است، تغییر قیمت بهتنهایی آن را عوض نمیکند؛ سود یا زیانِ هنوز ثبتنشده در اکوئیتی منعکس میشود.
فرمول اکوئیتی = بالانس + سود/زیان شناور را به خاطر بسپارید. سود شناور با علامت مثبت و زیان شناور با علامت منفی وارد جمع میشود. برای اکوئیتی، بالانس را با سود یا زیانِ لحظهای جمع کنید؛ اگر زیان را قدرمطلق مینویسید، آن را از بالانس کم کنید.

در تصویر بالا، مسیر محاسبه از بالانس و نتیجهی لحظهای معامله به دو شاخص بعدی میرسد. پس از محاسبهی اکوئیتی، مارجین مصرفی را از آن کم کنید: فرمول مارجین آزاد = اکوئیتی − مارجین مصرفی. این تفریق نشان میدهد چه مقدار از ارزش حساب پس از کنارگذاشتن وجه درگیر معاملات، آزاد مانده است.
برای سنجش توان حساب، فرمول مارجین لول = اکوئیتی ÷ مارجین مصرفی × ۱۰۰ را به کار ببرید. نخست اکوئیتی را بر مارجین مصرفی تقسیم کنید، سپس حاصل را در ۱۰۰ ضرب کنید تا درصد به دست آید. اگر مارجین مصرفی صفر باشد، مارجین لول قابلمحاسبه نیست؛ تقسیم بر صفر تعریفنشده است.
زنجیرهی تغییرات را دنبال کنید
در یک مثال آموزشیِ فرضی، بالانس ۵۰۰ USD، سود شناور ۴۰ USD و مارجین مصرفی ۱۰۰ USD است. اکوئیتی برابر ۵۴۰ USD میشود؛ مارجین آزاد ۴۴۰ USD و مارجین لول ۵۴۰٪ خواهد بود. اگر سود شناور به زیان ۲۰ USD تبدیل شود، اکوئیتی به ۴۸۰ USD میرسد، مارجین آزاد ۳۸۰ USD میشود و مارجین لول به ۴۸۰٪ کاهش مییابد؛ بالانس همچنان ۵۰۰ USD میماند، چون معامله هنوز بسته نشده است.
فرمول با آستانهی کارگزار فرق دارد
فرمولها روش محاسبهی شاخصها را نشان میدهند؛ سطح مارجینکال و استاپاوت، آستانههای عملیاتی حساباند و بین کارگزاران فرق دارند. آستانههای حساب خود را در مشخصات همان کارگزار بررسی کنید.
قاعدهی عملی شما این است: پس از هر تغییر سود یا زیان شناور، اکوئیتی و مارجین آزاد را دوباره حساب و در پلتفرم بررسی کنید؛ پیش از بازکردن معامله هم مثبتبودن مارجین آزاد را بسنجید. مثال کامل بالانس ۱۰۰۰ USD در بخش محاسبهی گامبهگام آمده است؛ برای سناریوهای اندازهی موقعیت و اهرم هم از ابزار مارجین و اهرم کریپکس استفاده کنید.
مثال گامبهگام: از بالانس تا مارجین لول
در این مثال فرضی، بالانس حساب ۱۰۰۰ USD است، زیان شناور ۱۵۰ USD و مارجین مصرفی ۲۵۰ USD. زیان را با علامت منفی وارد محاسبه میکنیم. سپس مرحلهبهمرحله از اکوئیتی به مارجین آزاد و مارجین لول میرسیم.
- گام اول ـ اکوئیتی: بالانس را با سود یا زیان شناور جمع کنید: ۱۰۰۰ + (−۱۵۰) = ۸۵۰ USD. بالانس همچنان ۱۰۰۰ USD است، اما ارزش لحظهای حساب پس از احتساب زیان شناور ۸۵۰ USD میشود.
- گام دوم ـ مارجین آزاد: مارجین مصرفی را از اکوئیتی کم کنید: ۸۵۰ − ۲۵۰ = ۶۰۰ USD. این ۶۰۰ USD بخشی از اکوئیتی است که پس از کسر مارجین مصرفی آزاد میماند.
- گام سوم ـ مارجین لول: اکوئیتی را بر مارجین مصرفی تقسیم کنید و حاصل را در ۱۰۰ ضرب کنید: ۸۵۰ ÷ ۲۵۰ × ۱۰۰ = ۳۴۰٪.

در تصویر بالا، محاسبه از سه ورودی شروع میشود و به وضعیت لحظهای حساب میرسد. خروجیها را کنار هم ثبت کنید تا اثر زیان شناور و مارجین مصرفی را جدا از هم ببینید.
| مورد | مقدار |
|---|---|
| بالانس | ۱۰۰۰ USD |
| زیان شناور | −۱۵۰ USD |
| اکوئیتی | ۸۵۰ USD |
| مارجین آزاد | ۶۰۰ USD |
| مارجین لول | ۳۴۰٪ |
آستانهها را از کارگزار بررسی کنید
مارجین لول ۳۴۰٪ بهتنهایی آستانهی مارجینکال یا استاپاوت را مشخص نمیکند؛ این آستانه در کارگزاران و انواع حساب مختلف فرق دارد. برای بررسی آستانهها، مشخصات حساب همان کارگزار را ببینید.
وقتی سود شناور مثبت است یا زیان رشد میکند، چه عوض میشود؟
سود شناور به اکوئیتی اضافه میشود، اما تا وقتی معامله باز است بالانس تغییر نمیکند. برای نمونه، در حسابی با بالانس ثابت، اگر معاملهی باز وارد سود شود، اکوئیتی بهاندازهی همان سود بالا میرود. سود فقط پس از بستهشدن معامله در بالانس ثبت میشود.
اثر تغییر سود و زیان شناور
با بیشترشدن زیان شناور، اکوئیتی کاهش مییابد. اگر مارجین مصرفی ثابت بماند، مارجین آزاد و مارجین لول هم پایین میآیند. با بیشترشدن سود شناور، اکوئیتی و مارجین آزاد بالا میروند و مارجین لول هم فقط در صورت ثابتماندن مارجین مصرفی بالا میرود. اگر مارجین مصرفی هم تغییر کند، تغییر مارجین لول به تغییر همزمان اکوئیتی و مارجین مصرفی بستگی دارد.
در حسابی با چند موقعیت باز، مجموع سود و زیان شناور همهی موقعیتها در اکوئیتی منعکس میشود. یک موقعیت سودده میتواند بخشی از زیان موقعیتی دیگر را جبران کند. برای محاسبه، اکوئیتی را از جمع بالانس و سود یا زیان شناور به دست آورید، سپس مارجین مصرفی را از اکوئیتی کم کنید تا مارجین آزاد به دست آید.
| وضعیت شناور | علامت در محاسبه | اثر بر اکوئیتی |
|---|---|---|
| مثبت؛ سود | مثبت، مانند +سود | افزایش |
| صفر؛ نه سود و نه زیان | صفر | بدون تغییر |
| منفی؛ زیان | منفی، مانند −زیان | کاهش |
پس از هر تغییر سود یا زیان شناور، اکوئیتی و مارجین آزاد را دوباره بررسی کنید. پیش از بازکردن معامله هم مثبتبودن مارجین آزاد را در پلتفرم چک کنید. برای مارجین لول، اکوئیتی را بر مارجین مصرفی تقسیم و در ۱۰۰ ضرب کنید. اگر مارجین مصرفی صفر است، مارجین لول را بهصورت درصد حساب نکنید، چون تقسیم بر صفر تعریفنشده است.
نامگذاری و آستانهها
پلتفرمها ممکن است هزینهها یا اجزای حساب را با نامهای متفاوت نشان دهند؛ این تفاوت نامگذاری فرمولهای پایه را عوض نمیکند. آستانهی مارجینکال و استاپاوت را از مشخصات حساب همان کارگزار بررسی کنید.
تمرین سریع: پیش از جایگذاری در فرمول اکوئیتی، علامت را تعیین کنید. سود شناور ۳۰ USD مثبت است یا منفی؟ زیان شناور ۳۰ USD چطور؟ سود را با علامت مثبت و زیان را با علامت منفی در فرمول بگذارید.
چه چیزی را در پلتفرم و قرارداد حساب باید بررسی کنید؟
نام فیلدها بین پلتفرمها و حسابها فرق دارد. اکوئیتی (Equity) را گاهی «ارزش حساب» مینامند، مارجین آزاد (Free Margin) را «اعتبار آزاد» و مارجین مصرفی (Used Margin) را «مارجین استفادهشده». اینها فقط تفاوت برچسباند، نه مفهوم.
هر مقدار را با تعریف اصطلاح بسنجید، نه با نام روی پنل. اکوئیتی برابر بالانس بهعلاوهی سود یا زیان شناور است. مارجین آزاد از کمکردن مارجین مصرفی از اکوئیتی به دست میآید. اگر برچسبی مبهم بود، مقدارهای پنل را با این تعریفها تطبیق دهید. پیش از بازکردن معامله، مثبتبودن مارجین آزاد را بررسی کنید. پس از هر تغییر سود یا زیان شناور، اکوئیتی و مارجین آزاد را دوباره بسنجید.
مشخصات حساب را موردبهمورد بخوانید
پیش از معامله، این موارد را در مشخصات حساب و صفحهی رسمی کارگزار پیدا کنید:
- روش محاسبهی مارجین، از جمله اینکه چه اطلاعاتی در محاسبه وارد میشود.
- ارز پایهی حساب؛ چون مقادیر حساب و نحوهی تبدیل ارزها به آن وابستهاند.
- تعریف سطح مارجینکال (Margin Call) و شرطی که آن را فعال میکند.
- تعریف استاپاوت (Stop Out)، آستانهی آن و اینکه پس از رسیدن حساب به آن چه رخ میدهد.
- شیوهی بستن موقعیتها؛ برای نمونه، کدام موقعیتها و با چه ترتیبی بسته میشوند.
سطح مارجینکال و استاپاوت در هر قرارداد حساب و نزد هر کارگزار فرق دارد. آن را از مشخصات همان حساب بخوانید و به حسابهای دیگر تعمیم ندهید. قواعد حسابهای ابزارها و بازارهای متفاوت را هم یکی نگیرید؛ روش محاسبهی مارجین و شرایط قرارداد را جداگانه بررسی کنید.
آستانهها را از منبع رسمی بررسی کنید
برای سطح مارجینکال و استاپاوت، قرارداد حساب و صفحهی رسمی همان کارگزار را ملاک قرار دهید. برای پیگیری تغییرات الزامات مارجین هم به منبع رسمی کارگزار خود مراجعه کنید.
اگر مارجین مصرفی صفر باشد، مارجین لول را بهصورت درصد حساب نکنید؛ تقسیم بر صفر تعریفنشده است. برای مقایسهی الزامات مارجین و اهرم در کنار بررسی قرارداد، میتوانید از ابزار مارجین و اهرم کریپکس استفاده کنید.
کدام اشتباهها خواندن وضعیت حساب را منحرف میکنند؟
پیش از تفسیر پنل، این خطاها را یکییکی بررسی کنید. هرکدام میتواند وضعیت حساب را نادرست نشان دهد. پرسش بازبینی کنار هر مورد به سنجیدن برداشتتان کمک میکند.
- بالانس را با اکوئیتی یکی نگیرید. نشانهی سادهی تفاوت: معاملهی بازی دارید که سود یا زیان شناور دارد. در مثال اصلی، زیان شناور ۱۵۰ USD را در فرمول با علامت منفی، یعنی −۱۵۰، وارد کنید. پرسش بازبینی: آیا معاملهی بازی دارم و آیا سود یا زیان شناور آن را در اکوئیتی لحاظ کردهام؟
- علامت منفی زیان شناور را جا نیندازید. زیان، اکوئیتی را کم میکند؛ واردکردن آن به شکل عدد مثبت، نتیجه را برعکس میکند. در مثال اصلی، ورودی درست زیان −۱۵۰ USD است. پرسش بازبینی: اگر رقم پنل زیان است، آیا آن را با علامت منفی در فرمول گذاشتهام؟
- مارجین آزاد را با بالانس یا وجه قابلبرداشت یکی نگیرید. بالانس نتیجهی ثبتشدهی معاملات بستهشده و تغییرات حساب است؛ مارجین آزاد برابر اکوئیتی منهای مارجین مصرفی است؛ وجه قابلبرداشت مبلغی است که طبق شرایط حساب میتوانید خارج کنید. این سه مفهوم تعریف یکسانی ندارند. پرسش بازبینی: آیا عددی را که میخوانم مارجین آزاد میدانم، یا بالانس و وجه قابلبرداشت را با آن اشتباه گرفتهام؟
- مارجین لول موجودی پول نیست؛ درصد است. این عدد نسبت اکوئیتی به مارجین مصرفی را در مقیاس درصد نشان میدهد، نه مبلغی به USD. پرسش بازبینی: آیا عدد کنار مارجین لول را درصد میخوانم یا اشتباهاً آن را پول حساب کردهام؟
- آستانهی یک کارگزار را برای حساب دیگری به کار نبرید. سطح مارجینکال و استاپاوت را از مشخصات همان حساب و کارگزار بررسی کنید؛ عدد یک حساب، معیار حساب دیگر نیست. پرسش بازبینی: آیا آستانههایی که با پنل مقایسه میکنم متعلق به همین حساباند؟
- در مارجین مصرفی صفر، مارجین لول را محاسبه نکنید. تقسیم بر صفر تعریفنشده است؛ پس این نسبت را بهصورت درصد گزارش نکنید. پرسش بازبینی: آیا مارجین مصرفی صفر است و باید از محاسبهی درصدی صرفنظر کنم؟
برای کنترل محاسبهها از ابزار مارجین و اهرم کریپکس استفاده کنید. پیش از تفسیر نتیجه، مشخصات حساب و علامت سود یا زیان شناور را بازبینی کنید.
چکلیست پایانی و قدم بعدی در مسیر یادگیری
پیش از پایان هر جلسه، وضعیت حساب را با این چکلیست بررسی کنید. اول، بالانس و سود یا زیان شناور را از پنل ثبت کنید. سود شناور را مثبت و زیان شناور را منفی در نظر بگیرید. سپس اکوئیتی را از جمع بالانس و سود یا زیان شناور حساب کنید. آن را با عدد پنل حساب مقایسه کنید و اختلاف را بررسی کنید.
- مارجین مصرفی را از پنل حساب بردارید و از اکوئیتی کم کنید تا مارجین آزاد به دست آید. پیش از بازکردن معامله، مثبتبودن مارجین آزاد را در پلتفرم بررسی کنید.
- اگر مارجین مصرفی بیشتر از صفر است، اکوئیتی را بر آن تقسیم و حاصل را در ۱۰۰ ضرب کنید؛ مارجین لول را بهصورت درصد ثبت کنید. اگر مارجین مصرفی صفر است، درصدی برای مارجین لول محاسبه نکنید؛ تقسیم بر صفر تعریفنشده است.
- پس از هر تغییر در سود یا زیان شناور، اکوئیتی و مارجین آزاد را دوباره بررسی و مقدار تازه را ثبت کنید.
- آستانههای مارجینکال و استاپاوت را از مشخصات همان حساب نزد کارگزار بردارید؛ این سطوح بین کارگزاران و حسابها یکسان نیستند.
مرور سریع
در مثال گامبهگام بخش قبل، مسیر بالانس تا مارجین لول حل شده است. از همان مثال برای سنجش ترتیب محاسبهها استفاده کنید. در این چکلیست، مقادیر حساب خودتان را جداگانه ثبت کنید.
برای بررسی ارتباط اهرم و وجه درگیر، از ابزار کریپکس «مارجین و اهرم» استفاده کنید. نتیجه را کنار مارجین مصرفی حساب بگذارید. سپس مقالهی «مارجینکال و لیکوئید شدن حساب» را بخوانید تا پیامد رسیدن حساب به آستانههای تعیینشده را بشناسید. بعد، مقالهی «انواع سفارش: بازار، لیمیت و استاپ» را بخوانید تا شیوههای ثبت سفارش را یاد بگیرید.
ابزارهای کریپکس برای تمرین این مبحث
مارجین و اهرم (/tools/margin-leverage)
پرسشهای پرتکرار
تفاوت بالانس و اکوئیتی چیست؟
بالانس موجودی حساب بر پایهی واریزها، برداشتها و معاملات بستهشده است. اکوئیتی، سود یا زیان شناور معاملههای باز را هم در نظر میگیرد.
مارجین آزاد چگونه محاسبه میشود؟
مارجین آزاد برابر اکوئیتی منهای مارجین مصرفی است. این مقدار نشان میدهد پس از درنظرگرفتن مارجین موقعیتهای باز، چه مقدار از اکوئیتی آزاد میماند.
مارجین لول چیست و فرمول آن کدام است؟
مارجین لول نسبت اکوئیتی به مارجین مصرفی، ضربدر ۱۰۰ است. این مقدار بهصورت درصد نمایش داده میشود و موجودی پولی حساب نیست.
آیا زیان شناور بالانس را کم میکند؟
تا وقتی معامله باز است، زیان شناور در محاسبهی اکوئیتی اثر میگذارد و بالانس را بهتنهایی تغییر نمیدهد. پس از بستهشدن معامله، نتیجهی آن در بالانس ثبت میشود.
مارجین آزاد منفی یعنی چه؟
بر پایهی فرمول، مارجین آزاد زمانی منفی میشود که مارجین مصرفی از اکوئیتی بیشتر باشد. پیامد عملی این وضعیت و قواعد اقدام به مشخصات همان حساب و کارگزار بستگی دارد.
مارجینکال در چه سطحی رخ میدهد؟
سطح مارجینکال بین کارگزاران و حسابها یکسان نیست. آستانه و شیوهی برخورد را از قرارداد یا صفحهی رسمی مشخصات حساب خود بررسی کنید.
این درس را در عمل امتحان کنید
منابع
این مقاله آموزشی است و توصیهی سرمایهگذاری یا سیگنال خرید و فروش نیست. معامله در بازارهای مالی ریسک دارد و مسئولیت تصمیمها با خود شماست.
اشتباهی دیدید؟ از صفحهی تماس با ما خبر بدهید تا بررسی و اصلاح شود.



