قیمت شاخص، مارک‌پرایس و قیمت لیکوئیدیشن در فیوچرز کریپتو

چرا یک قرارداد سه قیمت متفاوت نشان می‌دهد؟

اگر نمودار بالا و پایین می‌رود اما موقعیت شما هنوز به آستانه‌ی لیکوئیدیشن نرسیده، لزوماً تناقضی وجود ندارد؛ قیمت نمودار و قیمتی که صرافی برای سنجش لیکوئیدیشن به کار می‌برد، یکی نیستند. یک قرارداد می‌تواند قیمت شاخص، مارک‌پرایس و قیمت آخرین معامله را هم‌زمان نشان دهد؛ هرکدام نقش جداگانه‌ای در نمایش بازار یا مدیریت موقعیت دارند.

هدف این راهنما آن است که نقش این سه قیمت را از هم تشخیص دهید و ریسک موقعیت را درست بخوانید. هنگام بررسی قرارداد، سه پرسش را دنبال کنید: کدام قیمت مبنای محاسبه است؟ لیکوئیدیشن با رسیدن کدام قیمت فعال می‌شود؟ چه چیزی آستانه را جابه‌جا می‌کند؟ پاسخ را از مشخصات همان قرارداد و پنل موقعیت بگیرید، نه از ظاهر نمودار به‌تنهایی.

برای نمونه، اگر نمودار بر پایه‌ی آخرین معامله باشد، اما پنل موقعیت مارک‌پرایس را کنار آستانه‌ی لیکوئیدیشن نشان دهد، نزدیک‌شدن خط نمودار به آن آستانه به‌تنهایی معیار کافی نیست. نام قیمت را در راهنمای نمودار یا انتخابگر نوع قیمت ببینید و محرک لیکوئیدیشن را در مشخصات قرارداد بررسی کنید. این راهنما شناخت پایه‌ای بازار و ریسک را پیش‌نیاز می‌گیرد و وارد تحلیل آنچین یا لایه‌ی دوم نمی‌شود.

در مثال اصلی مقاله، محاسبه‌ی کامل قیمت لیکوئیدیشن در بخش مربوط به برآورد دستی آمده است؛ اینجا فقط به یاد داشته باشید که عدد آستانه را باید کنار نام قیمت محرک بخوانید. پیش از تصمیم‌گیری، سه برچسب قیمت را جداگانه در صفحه پیدا کنید و مشخص کنید هرکدام در کدام بخش نمایش داده می‌شوند.

قیمت شاخص، مارک‌پرایس و قیمت آخرین معامله چه هستند؟

قیمت شاخص، مرجعی ترکیبی از قیمت بازار نقدی دارایی پایه است؛ یعنی قیمت فیوچرز را به‌تنهایی نشان نمی‌دهد. صرافی می‌تواند قیمت چند بازار نقدی را با وزن‌های متفاوت ترکیب کند و برای کنارگذاشتن قیمت‌های نامعتبر یا کم‌کیفیت فیلتر به‌کار ببرد؛ منابع، وزن‌دهی و فیلترها به صرافی و قرارداد بستگی دارند.

مارک‌پرایس قیمت مرجع محاسباتی قرارداد است. معمولاً از قیمت شاخص و تعدیل‌هایی مرتبط با بازار فیوچرز، مانند مبنا یا نرخ تأمین مالی، ساخته می‌شود؛ فرمول دقیق را مشخصات همان قرارداد تعیین می‌کند. قیمت آخرین معامله هم بهای آخرین معامله‌ی ثبت‌شده در همان بازار فیوچرز است، نه لزوماً قیمت بازار نقدی یا مرجع ارزش‌گذاری قرارداد. ([bybit.com](https://www.bybit.com/en/help-center/article/Mark-Price-Calculation-Perpetual-Expiry-Contracts?utm_source=openai))

برای نمونه‌ی فرضی، اگر معامله‌ای تازه در بازار فیوچرز در قیمتی بالاتر از شاخص انجام شود، قیمت آخرین معامله آن اجرا را نشان می‌دهد؛ شاخص همچنان مرجع ترکیبی بازار نقدی است و مارک بر پایه‌ی شاخص و تعدیل‌های پلتفرم محاسبه می‌شود. پس برای دیدن آخرین اجرای بازار، قیمت معامله را بخوانید؛ برای مرجع نقدی، شاخص را؛ و برای ارزش‌گذاری و سنجش ریسک، مارک را طبق قواعد همان پلتفرم بررسی کنید. در تصویر پایین، نقش این سه قیمت کنار هم آمده است.

قاعده‌ی اجرایی: در هر موقعیت، پیش از تصمیم‌گیری قیمت آخرین معامله، شاخص و مارک را جداگانه بخوانید. برچسب دقیق هر قیمت را کنار عدد آن بررسی کنید؛ عنوان کلی «قیمت» به‌تنهایی مشخص نمی‌کند کدام مرجع را می‌بینید. برای ادامه‌ی بررسی ریسک، مبنای محاسبه‌ی سود و زیان تحقق‌نیافته و محرک لیکوئیدیشن را از مشخصات همان قرارداد بخوانید و قیمت لیکوئیدیشن را با مارک مقایسه کنید، نه فقط با آخرین معامله. ([binance.com](https://www.binance.com/en-TR/support/faq/detail/۳۶۰۰۳۹۳۰۴۲۷۲?utm_source=openai))

مارک‌پرایس چگونه به قیمت لیکوئیدیشن وصل می‌شود؟

مارک‌پرایس مسیر میان قیمت‌های بازار و سنجش مارجین را کامل می‌کند. سامانه ابتدا قیمت چند بازار مرجع را طبق روش تعریف‌شده برای قرارداد دریافت و ترکیب می‌کند تا قیمت شاخص را بسازد؛ سپس با تعدیل‌هایی مانند مبنای قرارداد یا اجزای مرتبط با تأمین مالی، مارک‌پرایس را محاسبه می‌کند. منابع قیمت و جزئیات تعدیل را باید در مشخصات همان قرارداد بررسی کنید.

1. قیمت‌های مرجع: قیمت‌های دریافتی از بازارهای منتخب؛ روش انتخاب یا کنارگذاشتن قیمت‌های نامتعارف به قرارداد بستگی دارد.
2. قیمت شاخص: ترکیب قیمت‌های مرجع برای ساخت نماینده‌ای از بازار؛ این قیمت به‌تنهایی قیمت اجرای معامله‌ی شما نیست.
3. مارک‌پرایس: قیمت شاخص پس از تعدیل قراردادی؛ سامانه از آن برای ارزش‌گذاری و سنجش مارجین استفاده می‌کند.
4. ارزش موقعیت و مارجین: سامانه ارزش موقعیت را محاسبه و مارجین موجود را با مارجین نگهداری لازم مقایسه می‌کند. مبنای محاسبه‌ی سود و زیان تحقق‌نیافته بین قراردادها و پلتفرم‌ها فرق دارد؛ مشخصات همان قرارداد را ببینید.

در تصویر بالا، هر مرحله کاربرد جداگانه‌ای دارد: قیمت‌های مرجع ورودی ساخت شاخص‌اند؛ شاخص مبنای ساخت مارک است؛ مارک برای ارزش‌گذاری و سنجش مارجین به کار می‌رود. در بسیاری از قراردادها، سامانه وضعیت مارجین را با مارک‌پرایس می‌سنجد و وقتی به آستانه‌ی لیکوئیدیشن برسد، فرایند لیکوئیدیشن را آغاز می‌کند؛ قیمت آخرین معامله لزوماً قیمت محرک نیست.

قیمت لیکوئیدیشن یک آستانه‌ی برآوردی وابسته به اندازه و جهت موقعیت، وثیقه، مارجین نگهداری و حالت مارجین است. در مارجین جداگانه، مارجین تخصیص‌یافته به همان موقعیت مبناست؛ در مارجین مشترک، تغییر وثیقه‌ی حساب یا وضعیت سایر موقعیت‌ها می‌تواند آستانه را جابه‌جا کند. برای نمونه‌ی عددی و برآورد مدل ساده، به بخش محاسبه‌ی مقاله مراجعه کنید.

پیش از بازکردن موقعیت، حالت مارجین، اندازه‌ی موقعیت و نرخ مارجین نگهداری را ثبت کنید؛ پس از تغییر اندازه یا وثیقه، قیمت لیکوئیدیشن نمایش‌داده‌شده را دوباره بررسی کنید. برآورد دستی را فقط با مفروضات روشن و بدون کارمزد یا تغییر طبقه‌ی ریسک به کار ببرید.

قیمت لیکوئیدیشن را در یک مدل ساده چطور برآورد کنیم؟

برای برآورد دستی، مدل را مشخص کنید: موقعیت خرید خطی، مارجین جداگانه و نرخ ثابت مارجین نگهداری. در این مدل، کارمزد، هزینه‌ی تأمین مالی و تغییر طبقه‌ی ریسک در محاسبه وارد نمی‌شوند؛ پس خروجی، برآوردی بر پایه‌ی همین مفروضات است.

در مثال فرضی، اندازه‌ی موقعیت ۱ واحد، قیمت ورود ۱۰۰، وثیقه‌ی اختصاص‌یافته ۲۰ و نرخ مارجین نگهداری ۵٪ است. فرمول قیمت لیکوئیدیشن برابر است با: (اندازه‌ی موقعیت × قیمت ورود − وثیقه) ÷ (اندازه‌ی موقعیت × (۱ − نرخ مارجین نگهداری)).

همان‌طور که در تصویر بالا می‌بینید، ابتدا ارزش موقعیت هنگام ورود را در صورت محاسبه قرار می‌دهیم و وثیقه را از آن کم می‌کنیم. سپس حاصل را بر اندازه‌ی موقعیت ضرب‌در یک منهای نرخ مارجین نگهداری تقسیم می‌کنیم: (۱ × ۱۰۰ − ۲۰) ÷ (۱ × (۱ − ۰٫۰۵)) = ۸۰ ÷ ۰٫۹۵ = ۸۴٫۲۱؛ بنابراین برآورد قیمت لیکوئیدیشن حدود ۸۴٫۲۱ است.

در این مدل ساده، رسیدن مارک‌پرایس به این آستانه شرط آغاز سنجش برای لیکوئیدیشن است؛ روش اجرایی و قواعد همان قرارداد مرجع نهایی‌اند. برای تصمیم واقعی، عدد محاسبه‌شده را با قیمت لیکوئیدیشن نمایشی صرافی و طبقه‌ی مارجین همان قرارداد تطبیق دهید.

چه شرایطی باعث تفاوت قیمت‌ها یا تغییر آستانه می‌شود؟

اختلاف قیمت‌ها و تغییر مبنای شاخص

قیمت آخرین معامله در بازاری کم‌عمق یا پرنوسان می‌تواند موقتاً از شاخص یا مارک فاصله بگیرد؛ برای نمونه، یک سفارش بزرگ ممکن است چند معامله را در قیمت‌های دورتر از قیمت مرجع انجام دهد. این فاصله قاعده‌ی همیشگی نیست: با ورود سفارش‌های تازه یا تغییر شرایط بازار، قیمت‌ها می‌توانند دوباره نزدیک شوند. برای سنجش فاصله، اختلاف دو قیمت را بر قیمت شاخص تقسیم کنید و نتیجه را به‌صورت درصد بنویسید؛ پیش از تصمیم، قیمت آخرین معامله، شاخص و مارک را جداگانه بخوانید.

در برخی روش‌های محاسبه‌ی مارک، نرخ تأمین مالی و زمان باقی‌مانده تا پرداخت آن وارد محاسبه می‌شود. بنابراین، برای نمونه، نزدیک‌شدن زمان پرداخت می‌تواند در این روش‌ها بر مقدار مارک اثر بگذارد؛ اما جزئیات به فرمول همان قرارداد بستگی دارد. شاخص نیز به منابع مرجع وابسته است: اختلال یا حذف یک منبع، محدودشدن اطلاعات قابل‌استفاده یا تغییر وزن منابع می‌تواند مقدار شاخص یا روش محاسبه‌اش را عوض کند.

اندازه‌ی موقعیت، ریسک و وثیقه

افزایش اندازه‌ی موقعیت با تغییر طبقه‌ی ریسک یکی نیست. موقعیت بزرگ‌تر ممکن است طبق پله‌های ریسک صرافی وارد طبقه‌ای با نرخ یا مبلغ مارجین نگهداری متفاوت شود؛ در نتیجه، آستانه‌ی لیکوئیدیشن هم تغییر می‌کند. مشخصات قرارداد را برای نرخ مارجین نگهداری و مبنای محاسبه‌ی سود و زیان تحقق‌نیافته بررسی کنید و قیمت لیکوئیدیشن را با مارک بسنجید، نه فقط با آخرین معامله.

در مارجین جداگانه، وثیقه‌ی اختصاص‌یافته به همان موقعیت را افزودن یا برداشت کنید، سپس قیمت لیکوئیدیشن نمایش‌داده‌شده را دوباره بررسی کنید؛ کاهش وثیقه، حاشیه‌ی موقعیت را کمتر می‌کند. در مارجین مشترک، موجودی قابل‌استفاده‌ی حساب میان موقعیت‌ها مشترک است؛ تغییر موجودی یا زیان موقعیت دیگر هم می‌تواند بر حاشیه‌ی در دسترس اثر بگذارد. پیش از بازکردن موقعیت، حالت مارجین، اندازه‌ی موقعیت و نرخ مارجین نگهداری را ثبت کنید.

پس از تغییر اندازه‌ی موقعیت یا وثیقه، آستانه‌ی نمایش‌داده‌شده را دوباره بخوانید. برای برآورد دستی به رابطه‌ی ساده‌ی بخش پیشین فقط با مفروضات روشن و بدون کارمزد یا تغییر طبقه‌ی ریسک تکیه کنید؛ خروجی آن جایگزین قواعد جزئی صرافی نیست.

کدام برداشت‌های اشتباه را کنار بگذارید؟

قیمت آخرین معامله را با محرک لیکوئیدیشن یکی نگیرید. آخرین معامله فقط قیمت آخرین خریدوفروش انجام‌شده است؛ در قراردادهایی که لیکوئیدیشن بر پایه‌ی مارک‌پرایس انجام می‌شود، رسیدن قیمت آخرین معامله به آستانه به‌تنهایی به معنی فعال‌شدن لیکوئیدیشن نیست. پس پیش از تصمیم‌گیری، قیمت آخرین معامله، شاخص و مارک را جداگانه بخوانید و قیمت لیکوئیدیشن را با مارک مقایسه کنید، نه فقط با آخرین معامله.

قیمت ورود، قیمت لیکوئیدیشن و قیمت اجرای بستن موقعیت سه مفهوم جدا هستند: قیمت ورود مبنای ثبت موقعیت شماست؛ قیمت لیکوئیدیشن آستانه‌ای است که سامانه طبق قواعد قرارداد برای بستن اجباری بررسی می‌کند؛ و قیمت اجرا، قیمتی است که سفارش بستن واقعاً با آن انجام می‌شود. این قیمت‌ها الزاماً برابر نیستند. مارک‌پرایس هم الزاماً قیمت نقدی یک صرافی یا قیمتی نیست که همان لحظه بتوانید با آن معامله کنید؛ آن را با شاخص و قیمت قابل‌معامله‌ی بازار اشتباه نگیرید.

مدل ساده را حکم نهایی ندانید

برآورد دستی فقط با مفروضات روشن کاربرد دارد؛ برای نمونه، محاسبه‌ی ساده‌ی مارجین جداگانه در مثال اصلی هزینه‌ها و قواعد جزئی صرافی را لحاظ نمی‌کند. محاسبه‌ی سامانه و نرخ‌های مارجین نگهداریِ طبقه‌بندی‌شده‌ی همان قرارداد مبناست؛ با تغییر اندازه‌ی موقعیت یا وثیقه، قیمت لیکوئیدیشن نمایش‌داده‌شده را دوباره بررسی کنید.

در مارجین مشترک، وثیقه‌ی قابل‌استفاده‌ی حساب می‌تواند در وضعیت موقعیت اثر بگذارد؛ آن را مانند مارجین جداگانه‌ای نخوانید که وثیقه‌ی تخصیص‌یافته‌اش محدود به همان موقعیت است. مثال مفهومی و فرضی: اگر موقعیتی را در حالت مشترک باز کنید، اتکا به رقم وثیقه‌ی خود موقعیت، بدون توجه به موجودی و وثیقه‌ی حساب، تصویر کاملی از آستانه‌ی لیکوئیدیشن نمی‌دهد. پیش از بازکردن، حالت مارجین، اندازه‌ی موقعیت و نرخ نگهداری را ثبت کنید.

1. پیش از ثبت سفارش، نوع قیمت فعال در نمودار را بررسی کنید؛ سپس جداگانه نوع قیمت محرکِ سفارش شرطی را بخوانید. انتخاب نمودار، نوع محرک سفارش را تعیین نمی‌کند.
2. برای سنجش فاصله‌ی دو قیمت، اختلاف را بر قیمت شاخص تقسیم و نتیجه را درصدی بیان کنید؛ مبنای سود و زیان تحقق‌نیافته و محرک لیکوئیدیشن را از مشخصات همان قرارداد تأیید کنید.

پیش از معامله چه چیزهایی را در صفحه بررسی کنید؟

پیش از بازکردن موقعیت، چک‌لیستی ثبت کنید: نماد قرارداد، نوع قرارداد، اندازه‌ی موقعیت، حالت مارجین و وثیقه‌ی تخصیص‌یافته. برای نمونه، نوع قرارداد خطی یا معکوس و حالت مارجین جداگانه یا مشترک را از مشخصات همان قرارداد و تنظیمات صفحه تأیید کنید؛ به تنظیمات موقعیت قبلی تکیه نکنید.

در رابط معامله، قیمت آخرین معامله، قیمت شاخص و مارک‌پرایس را از بخش‌های جداگانه بخوانید و نام هرکدام را کنار مقدارش بنویسید. پیش از هر تصمیم، هر سه را جداگانه بررسی کنید؛ برای سنجش فاصله‌ی دو قیمت، اختلافشان را بر قیمت شاخص تقسیم کنید و نتیجه را به‌صورت درصد ثبت کنید. مبنای محاسبه‌ی سود و زیان تحقق‌نیافته و قیمت محرک لیکوئیدیشن را هم در مشخصات همان قرارداد پیدا کنید.

جزئیات آستانه و مارجین را بررسی کنید

از جزئیات قرارداد، قیمت محرک لیکوئیدیشن و شرط فعال‌شدن سفارش‌های حدی یا شرطی را بخوانید؛ مشخص کنید سفارش با کدام قیمت یا شرط فعال می‌شود. نرخ مارجین نگهداری و طبقه‌ی ریسک متناظر با اندازه‌ی موقعیت را ثبت کنید، سپس قیمت لیکوئیدیشن نمایش‌داده‌شده را با مارک‌پرایس مقایسه کنید، نه فقط با قیمت آخرین معامله.

1. پیش از ثبت سفارش، پنج مورد چک‌لیست را همراه با نرخ مارجین نگهداری و طبقه‌ی ریسک یادداشت کنید.
2. پس از هر تغییر وثیقه یا اندازه‌ی موقعیت، آستانه‌ی نمایش‌داده‌شده را دوباره بخوانید و مبنای قیمت محرک را تأیید کنید.
3. اگر برآورد دستی انجام می‌دهید، فرمول ساده را فقط با مفروضات روشن و بدون کارمزد یا تغییر طبقه‌ی ریسک به‌کار ببرید؛ حل مثال اصلی در بخش برآورد آمده است.

چطور محاسبه را ادامه دهید و از ابزار کریپکس استفاده کنید؟

برای ادامه‌ی محاسبه، نقش هر قیمت را از هم جدا نگه دارید: شاخص قیمت مرجع بازار نقدی است، مارک‌پرایس قیمت محاسباتی قرارداد است و قیمت آخرین معامله قیمت تازه‌ترین اجرای معامله را نشان می‌دهد. در هر موقعیت، پیش از تصمیم‌گیری هر سه را جداگانه بخوانید؛ برای سنجش فاصله‌ی دو قیمت نیز اختلافشان را بر قیمت شاخص تقسیم کنید و نتیجه را به درصد بنویسید.

پیش از برآورد با ماشین‌حساب لیکوئید کریپکس، این ورودی‌ها را آماده کنید: اندازه‌ی موقعیت، قیمت ورود، وثیقه، جهت موقعیت و فرض نرخ مارجین نگهداری. ابزار را برای برآورد و بررسی ورودی‌ها به کار ببرید؛ اگر اندازه‌ی موقعیت یا وثیقه را تغییر دادید، قیمت لیکوئیدیشن نمایش‌داده‌شده را دوباره بررسی کنید.

پیش از بازکردن موقعیت، حالت مارجین، اندازه‌ی موقعیت و نرخ مارجین نگهداری را ثبت کنید. سپس در مشخصات قرارداد بررسی کنید سود و زیان تحقق‌نیافته بر پایه‌ی کدام قیمت محاسبه می‌شود و کدام قیمت محرک لیکوئیدیشن است؛ قیمت لیکوئیدیشن را با مارک‌پرایس بسنجید، نه فقط با آخرین معامله. اگر برآورد دستی انجام می‌دهید، فرمول ساده را با مفروضات روشن به کار ببرید و کارمزدها و تغییر طبقه‌ی ریسک را خارج از محاسبه نگه دارید.

تمرین عملی: در صفحه‌ی یک قرارداد خود، قیمت شاخص، مارک‌پرایس و قیمت آخرین معامله را پیدا کنید. کنار هرکدام بنویسید چه چیزی را نشان می‌دهد و مشخص کنید کدام قیمت مبنای سود و زیان تحقق‌نیافته و کدام قیمت محرک لیکوئیدیشن است.