مارجین و اهرم چیست؟ سازوکار، محاسبه و بزرگ‌شدن زیان

چرا مارجین و اهرم را باید از هم جدا فهمید؟

در معامله‌ی اهرمی، ارزش کل موقعیت می‌تواند از وجهی که برای بازکردنش کنار گذاشته‌اید بیشتر باشد. برای نمونه، اگر ارزش موقعیت ۱۰۰۰ واحد پولی و مارجین اولیه ۲۰۰ واحد باشد، عدد اول اندازه‌ی کل معامله را نشان می‌دهد و عدد دوم وجه تخصیص‌یافته را. حل گام‌به‌گام همین مثال را در بخش «یک موقعیت را گام‌به‌گام محاسبه کنید» می‌خوانید. مارجین، هزینه‌ی مصرف‌شده یا سقف زیان نیست.

عدد اهرم به‌تنهایی مقدار زیان را نشان نمی‌دهد. برای سنجش زیان ناخالص باید تغییر قیمت، اندازه‌ی موقعیت و ارزش هر واحد حرکت را هم بدانید. افزایش قیمت برای موقعیت خرید سود و برای موقعیت فروش زیان ناخالص ایجاد می‌کند؛ با کاهش قیمت، نتیجه برعکس می‌شود. پیش از ارزیابی ریسک، ارزش کل موقعیت و حرکت قیمتی را بررسی کنید.

پیش از بازکردن موقعیت، مشخصات همان قرارداد و نماد را بخوانید: اندازه‌ی قرارداد، ارزش هر واحد حرکت، ارز حساب و نرخ مارجین. برای XAUUSD هم مشخصات قرارداد و ساعات سشن‌ها را بشناسید تا ارزش حرکت و زمان معامله را درست تفسیر کنید. ابزار «مارجین و اهرم» کریپکس هم برای بررسی محاسبه‌ها در دسترس است.

این مقاله روی سازوکار مارجین و اهرم تمرکز دارد؛ آموزش لیکوئیدشدن را در مقاله‌ی بعدی می‌خوانید. قواعد و نرخ‌های مارجین میان ارائه‌دهندگان و محصولات متفاوت‌اند. مشخصات همان محصول را مبنا قرار دهید و مارجین لازم را با حداکثر زیان یکی نگیرید.

مارجین و اهرم دقیقاً چه معنایی دارند؟

مارجین اولیه وجهی است که برای باز کردن یک موقعیت نیاز دارید. این مبلغ بخشی از سرمایه‌ی درگیر در معامله است، نه حداکثر زیان شما. مارجین نگهداری حداقل وجهی است که باید در حساب بماند تا موقعیت باز بماند. اگر موجودی از این حد پایین‌تر برود، ارائه‌دهنده طبق قواعد محصول اقدام می‌کند.

ارزش اسمی موقعیت، یعنی ارزش کل موقعیتی که در بازار دارید، با مارجین فرق دارد. مارجین وجه لازم برای ایجاد موقعیت است؛ ارزش اسمی اندازه‌ی کل آن را نشان می‌دهد. اهرم نسبت این دو عدد است. اهرم بزرگ‌تر یعنی برای همان ارزش موقعیت، مارجین اولیه‌ی کمتری لازم است.

در تصویر بالا، مارجین موردنیاز و ارزش کل موقعیت دو عدد جدا هستند. ارزش کل موقعیت را بر مارجین اولیه تقسیم کنید تا اهرم اسمی به دست آید. یا ارزش موقعیت را در نرخ مارجین ضرب کنید تا مارجین اولیه به دست آید. نرخ مارجین و اهرم متناظر معکوس هم‌اند: نرخ ۲٪ با اهرم ۵۰ برابر یکی است.

فرمول‌ها: اهرم = ارزش موقعیت ÷ مارجین؛ مارجین = ارزش موقعیت × نرخ مارجین. برای مثال اصلی مقاله، به بخش محاسبه‌ی گام‌به‌گام مراجعه کنید. فقط به یاد داشته باشید که مارجین، سقف زیان نیست. پیش از محاسبه، نرخ مارجین و تعریف هر اصطلاح را در مشخصات قرارداد همان محصول و ارائه‌دهنده بخوانید؛ جزئیات اجرایی میان ارائه‌دهنده‌ها فرق می‌کند. برای برآورد اولیه از ابزار «مارجین و اهرم» کریپکس هم می‌توانید استفاده کنید.

تغییر قیمت چگونه به سود یا زیان تبدیل می‌شود؟

اول جهت موقعیت را مشخص کنید. بعد تغییر قیمت را از نقطه‌ی ورود بسنجید. ارزش مالی این تغییر را بر اساس نوع محصول حساب کنید. در موقعیت خطی: سود یا زیان ناخالص = تغییر قیمت × تعداد واحد یا قرارداد × ارزش هر واحد تغییر. تغییر قیمت بر حسب واحد قیمت است، تعداد بر حسب واحد یا قرارداد، و ارزش هر واحد تغییر بر حسب پول همان حرکت.

در یک مثال فرضی خطی، قیمت یک واحد برخلاف موقعیت حرکت می‌کند. هر قرارداد به‌ازای این حرکت یک واحد پول تغییر ارزش دارد. برای ۱۰۰ قرارداد، زیان ناخالص برابر ۱ × ۱۰۰ × ۱ = ۱۰۰ واحد پول است. در محاسبه‌ی درصدی: سود یا زیان ناخالص = ارزش کل موقعیت × درصد تغییر. ارزش موقعیت و خروجی با واحد پول هستند، و درصد تغییر به‌صورت اعشاری وارد می‌شود.

در مثال فرضی درصدی، موقعیتی به ارزش ۵۰۰ واحد پول با حرکت نامطلوب ۴٪، ۲۰ واحد پول زیان ناخالص دارد: ۵۰۰ × ۰٫۰۴ = ۲۰. این محاسبه بر پایه‌ی ارزش کل موقعیت است. «ارزش هر واحد حرکت» را دوباره در آن ضرب نکنید.

در تصویر بالا، مسیر از مارجین تخصیص‌یافته به ارزش موقعیت می‌رسد، بعد به حرکت قیمت و در پایان به نتیجه‌ی ناخالص. در خرید، افزایش قیمت سود می‌سازد و کاهش قیمت زیان. در فروش، برعکس است. قاعده‌ی سریع: حرکت هم‌جهت با موقعیت سودآور است و حرکت خلاف جهت آن زیان‌آور.

ارزش موقعیت از مارجین اولیه بزرگ‌تر است، پس اهرم بازده را نسبت به مارجین تخصیص‌یافته بزرگ می‌کند. همین اثر، زیان را هم بزرگ می‌کند. نرخ مارجین و اهرم اسمی معکوس هم‌اند؛ مثلاً نرخ ۲٪ با اهرم ۵۰ برابر یکی است. کارمزد، فاصله‌ی قیمت خرید و فروش و هزینه‌ی نگهداری را جدا از نتیجه‌ی ناخالص حساب کنید تا نتیجه‌ی خالص به دست آید.

پیش از بازکردن موقعیت، اندازه‌ی قرارداد، ارزش حرکت، ارز حساب و نرخ مارجین را از مشخصات همان محصول بخوانید. مارجین لازم سقف زیان نیست: قواعد ارائه‌دهنده و مقررات فرق دارند و زیان می‌تواند از مارجین تخصیص‌یافته بیشتر شود.

یک موقعیت را گام‌به‌گام محاسبه کنید

فرض کنید ارزش کل یک موقعیت ۱۰۰۰ واحد پولی است و اهرم اسمی آن ۵ برابر. برای مارجین اولیه، ارزش موقعیت را بر اهرم تقسیم کنید: ۱۰۰۰ ÷ ۵ = ۲۰۰ واحد پولی. این مقدار وجه تخصیص‌یافته برای بازکردن موقعیت است، نه اندازه‌ی خود موقعیت.

حالا فرض کنید قیمت ۲٪ در جهت مخالف موقعیت شما حرکت کند. برای زیان ناخالص، ارزش موقعیت را در درصد حرکت ضرب کنید: ۱۰۰۰ × ۲٪ = ۲۰ واحد پولی زیان. این عدد تغییر ارزش کل موقعیت را نشان می‌دهد؛ جهت خرید یا فروش تعیین می‌کند حرکت مخالف کدام سمت باشد.

در تصویر بالا، مارجین اولیه و زیان ناخالص را کنار هم می‌بینید. برای اثر زیان بر وجه تخصیص‌یافته، ۲۰ را بر ۲۰۰ تقسیم کنید: ۲۰ ÷ ۲۰۰ = ۰٫۱، یعنی ۱۰٪ مارجین اولیه. این نسبت زیان را با مارجین تخصیص‌یافته مقایسه می‌کند، نه با درصد تغییر ارزش موقعیت.

1. ورودی‌ها: ارزش موقعیت = ۱۰۰۰ واحد پولی؛ اهرم = ۵ برابر؛ حرکت مخالف = ۲٪.
2. مارجین اولیه = ارزش موقعیت ÷ اهرم = ۱۰۰۰ ÷ ۵ = ۲۰۰ واحد پولی.
3. زیان ناخالص = ارزش موقعیت × حرکت مخالف = ۱۰۰۰ × ۲٪ = ۲۰ واحد پولی.
4. سهم زیان از مارجین اولیه = زیان ناخالص ÷ مارجین اولیه = ۲۰ ÷ ۲۰۰ = ۱۰٪.

فارکس، XAUUSD و کریپتو را جداگانه چگونه بسنجیم؟

در هر بازار، اول ارزش موقعیت و حرکت قیمت را به واحد درست تبدیل کنید. زیان ناخالص از ضرب اندازه‌ی موقعیت در تغییر قیمت به دست می‌آید. مارجین اولیه جداگانه از ارزش موقعیت و نرخ مارجین حساب می‌شود و حداکثر زیان نیست.

در تصویر زیر، واحدی را می‌بینید که برای سنجش حرکت در هر بازار باید دنبال کنید. اندازه‌ی قرارداد و ارزش هر واحد حرکت را از مشخصات همان محصول بخوانید.

• فارکس: ارزش موقعیت به ارز حساب؛ زیان بر پایه‌ی درصد تغییر یا ارزش هر پیپ.
• XAUUSD: تعداد اونس در قرارداد × تغییر قیمت به‌ازای هر اونس.
• کریپتو: مقدار دارایی یا ارزش موقعیت × درصد تغییر قیمت.

سه بازار، سه محاسبه

مثال فارکس: ارزش موقعیت ۱۰٬۰۰۰ دلار و نرخ مارجین ۲٪ است. مارجین اولیه برابر ۱۰٬۰۰۰ × ۰٫۰۲ = ۲۰۰ دلار می‌شود. اگر قیمت ۰٫۵٪ برخلاف جهت موقعیت حرکت کند، زیان ناخالص ۱۰٬۰۰۰ × ۰٫۰۰۵ = ۵۰ دلار است. این مبلغ از مارجین اولیه کم می‌شود، اما با آن یکی نیست.

مثال XAUUSD: اندازه‌ی یک قرارداد ۱۰۰ اونس است و قیمت برخلاف موقعیت، ۱ دلار به‌ازای هر اونس حرکت می‌کند. زیان ناخالص ۱۰۰ × ۱ = ۱۰۰ دلار است. با مارجین اولیه‌ی ۱٬۰۰۰ دلار، زیان را باز هم جداگانه می‌سنجید؛ مارجین سقف زیان را تعیین نمی‌کند.

مثال کریپتو: ارزش موقعیت ۵۰۰ دلار و مارجین اولیه ۱۰۰ دلار است. حرکت ۴٪ برخلاف جهت موقعیت، زیان ناخالص ۵۰۰ × ۰٫۰۴ = ۲۰ دلار ایجاد می‌کند. برای موقعیت خرید، افت قیمت زیان‌آور است؛ برای موقعیت فروش، افزایش قیمت زیان‌آور است.

پیش از معامله، این مشخصات را در ابزار «مارجین و اهرم» کریپکس محاسبه کنید. کارمزد و هزینه‌ی نگهداری را هم جدا از سود یا زیان ناخالص در نظر بگیرید.

چه چیزهایی محاسبه‌ی ساده را تغییر می‌دهد؟

مارجین اولیه یعنی پولی که برای بازکردن موقعیت لازم دارید. مارجین نگهداری حداقل موجودی برای زنده‌ماندن همان موقعیت است. این دو با هم فرق دارند و هیچ‌کدام حداکثر زیان شما را نشان نمی‌دهند. نرخ مارجین و قواعد هر محصول را از مشخصات همان محصول نزد ارائه‌دهنده بخوانید؛ نرخ ۲٪ یعنی اهرم اسمی ۵۰ برابر.

ارزش موقعیت به اندازه و ضریب قرارداد بستگی دارد. پس یک حرکت قیمتی یکسان در قراردادهای مختلف، نتیجه‌ی متفاوتی می‌دهد. ارز حساب هم مهم است: اگر سود یا زیان با ارزی غیر از ارز حساب حساب شود، تبدیل ارز روی نتیجه‌ی نهایی اثر می‌گذارد. مثلاً نتیجه‌ی یک موقعیت ارزی اول به ارز قرارداد حساب می‌شود، بعد با نرخ تبدیل ارائه‌دهنده به ارز حساب تبدیل می‌شود.

سود یا زیان ناخالص را جدا از هزینه‌ها ثبت کنید. کارمزد معامله و هزینه‌ی نگهداری موقعیت دو قلم جدا هستند و بعد از محاسبه‌ی نتیجه‌ی ناخالص از آن کم می‌شوند. نرخ و زمان اعمالشان را در مشخصات محصول ببینید.

پیش از بازکردن موقعیت، این فهرست را کامل کنید: اندازه‌ی قرارداد و ضریب آن؛ نرخ مارجین؛ ارزش هر واحد حرکت؛ ارز محاسبه و نرخ تبدیل به ارز حساب؛ کارمزد و هزینه‌ی نگهداری. با ابزار «مارجین و اهرم» کریپکس می‌توانید یک برآورد اولیه بگیرید، بعد آن را با مشخصات محصول تطبیق دهید.

در مقاله‌ی بعدی، مارجین‌کال و لیکوئیدشدن را جداگانه بررسی می‌کنیم.

چه اشتباه‌هایی مارجین را با ریسک اشتباه می‌گیرند؟

اشتباه رایج این است که مارجین را حداکثر زیان بدانید. مارجین فقط وثیقه‌ی لازم برای بازکردن موقعیت است. سود یا زیان را تغییر قیمت و اندازه‌ی موقعیت تعیین می‌کند. در مثال اصلی مقاله، زیان ناخالص ۲۰ واحد و برابر ۱۰٪ مارجین اولیه است. این نشان می‌دهد مارجین سقف زیان نیست. مارجین و نتیجه‌ی موقعیت را همیشه جداگانه محاسبه کنید.

اشتباه دیگر این فرض است که اهرم بالاتر خودبه‌خود موقعیت بزرگ‌تری می‌سازد. اهرم فقط نسبت مارجین به ارزش موقعیت را نشان می‌دهد. اندازه‌ی واقعی موقعیت به مقدار یا حجم قراردادی که باز می‌کنید بستگی دارد. با یک اندازه‌ی ثابت، تغییر اهرم ارزش موقعیت را عوض نمی‌کند. پیش از محاسبه، اول اندازه‌ی موقعیت را مشخص کنید و بعد اهرم را جداگانه بسنجید.

ارزش هر حرکت در قراردادها یکسان نیست. در یک بررسی موردی فرضی برای XAUUSD، هر واحد حرکت برای اندازه‌ی قرارداد انتخاب‌شده ۱ واحد پولی ارزش دارد. پس حرکت نامطلوب ۱ واحدی، ۱۰۰ واحد زیان ناخالص می‌سازد: ۱۰۰ × ۱ = ۱۰۰. مشخصات اندازه‌ی قرارداد و ارزش هر حرکت را برای همان محصول بازخوانی کنید؛ فقط به مقدار تغییر قیمت اکتفا نکنید.

سود یا زیان ناخالص را با نتیجه‌ی نهایی یکی نگیرید. کارمزد و هزینه‌ی نگهداری جداگانه به محاسبه افزوده می‌شوند و نتیجه‌ی خالص را تغییر می‌دهند. نرخ مارجین یک ارائه‌دهنده را هم به همه‌ی محصولات تعمیم ندهید. برای نمونه، نرخ ۲٪ متناظر با اهرم اسمی ۵۰ برابر است، اما قواعد هر محصول و ارائه‌دهنده جداست. مشخصات همان محصول را بازخوانی کنید، محاسبه‌ی ناخالص و هزینه‌ها را جدا انجام دهید و ارز حساب را هم بررسی کنید.

چک‌لیست نهایی و قدم بعدی چیست؟

پیش از معامله، نماد و مشخصات قرارداد را از اطلاعات همان محصول بخوانید: اندازه‌ی قرارداد، ارز حساب و نرخ مارجین. سپس این‌ها را جدا حساب کنید: ارزش کل موقعیت، مارجین اولیه، اهرم اسمی، سود یا زیان ناخالص در حرکت موردنظر و هزینه‌ها. کارمزد و هزینه‌ی نگهداری را با سود یا زیان ناخالص جمع بزنید، نه در محاسبه‌ی خودش.

1. ارزش موقعیت و نتیجه‌ی حرکت قیمت را با واحدهای روشن حساب کنید. برای قرارداد واحدمحور: تغییر قیمت بر حسب ارز مظنه به‌ازای هر واحد × تعداد واحدها = سود یا زیان ناخالص به ارز مظنه. برای قراردادهای شمارشی: تعداد قراردادها × اندازه‌ی هر قرارداد، مقدار دارایی پایه را می‌دهد؛ آن مقدار را در تغییر قیمت ضرب کنید. اگر مشخصات قرارداد ارزش هر حرکت یا نقطه را می‌دهد، تغییر به تعداد حرکت × تعداد قراردادها × ارزش هر حرکت برای هر قرارداد است؛ در این روش ارزش حرکت را دوباره در اندازه‌ی قرارداد ضرب نکنید.
2. جهت موقعیت را اعمال کنید: در خرید، افزایش قیمت سود و کاهش آن زیان ناخالص می‌سازد؛ در فروش، نتیجه برعکس است. هزینه‌ها را جداگانه از نتیجه‌ی ناخالص کم کنید.
3. اهرم اسمی = ارزش کل موقعیت ÷ مارجین اولیه. مارجین اولیه = ارزش کل موقعیت × نرخ مارجین. این دو نسبت معکوس‌اند؛ برای نمونه، نرخ مارجین ۲٪ با اهرم اسمی ۵۰ برابر متناظر است.
4. در پایان، مبلغ مارجین را با سود یا زیان احتمالی مقایسه نکنید؛ این‌ها دو سنجه‌ی جدا هستند. برای مثال اصلی مقاله، به محاسبه‌ی همان بخش برگردید و زیان را با مارجین اولیه یکی نگیرید.

قاعده‌ی پایانی روشن است: ابتدا اندازه و نتیجه‌ی موقعیت را حساب کنید؛ سپس مارجین لازم را بررسی کنید. این ترتیب نشان می‌دهد اثر حرکت قیمت و هزینه‌ها چقدر است، پیش از آنکه مارجین را معیار زیان قابل‌تحمل بگیرید.

برای مرور ورودی‌ها از ابزار «مارجین و اهرم» کریپکس در مسیر /tools/margin-leverage استفاده کنید. نماد، ارزش موقعیت و نرخ مارجین را وارد کنید و نتیجه را با مشخصات قرارداد و هزینه‌های محصول مقایسه کنید.

برای قدم بعدی، مقاله‌ی «مارجین‌کال و لیکوئید شدن حساب» را بخوانید؛ بعد «انواع سفارش: بازار، لیمیت و استاپ» را دنبال کنید. جمع‌بندی: اهرم زیان را نیز به نسبت سرمایه‌ی تخصیص‌یافته بزرگ می‌کند.